Chào mừng bạn đến với bản tin tuần của Đông Labs.
Trong bản tin này, Tiên chia sẻ với bạn những kiến thức về khoa học hành vi, khoa học thần kinh, và tâm lý học ứng dụng để giúp bạn thiết kế một cuộc đời hạnh phúc, ý nghĩa, và sáng tạo, bắt đầu từ hôm nay.
Trong bản tin hôm nay, mình sẽ kể bạn nghe một câu chuyện bắt nguồn từ người bạn thân mang tên: Trì Hoãn vừa ghé thăm mình vào cuối tuần vừa rồi, một thời điểm cực kỳ bất tiện. Và nó dẫn mình đến một câu hỏi mà có lẽ bất kỳ ai trong chúng ta cũng nên dừng lại suy nghĩ cho nghiêm túc ít nhất một lần: Tôi là ai, còn AI là ai? 🙂
Chúc bạn đọc vui!
Quỷ Cốc Tử: Ai điều khiển ván cờ thiên hạ?
Cuối tuần vừa rồi, vì có quá nhiều việc phải làm, mình gần như rơi vào trạng thái tê liệt. Nghỉ ngơi không xong, mà làm việc cũng không được. Thế là mình trì hoãn bằng một trong những cách yêu thích nhất: chìm vào một cuốn truyện hay. Mình chọn nghe bộ Quỷ Cốc Tử của Hàn Xuyên Tử.
Quỷ Cốc Tử là một bộ sách về thời Chiến Quốc ở Trung Hoa, giai đoạn mà các nước chư hầu liên tục tranh giành quyền lực. Mỗi nước đều có một vị vua, nhưng điều khiến mình hứng thú nhất không phải là các vị vua này mà là các vị tướng quốc – những người thật sự điều phối mọi thứ từ bên trong.
Tướng quốc là người hoạch định chiến lược, đàm phán ngoại giao, và điều hành bộ máy quốc gia. Quân chủ ra quyết định cuối cùng, nhưng nội dung của quyết định đó, nên đánh hay nên hoà, nên liên minh với ai, nên tin ai, phần nhiều chịu sự tác động của tướng quốc. Tài đức của tướng quốc vì vậy mà có thể nói là định hình nên cả ván cờ thiên hạ.
Chẳng hạn, Trần Chẩn, một kẻ bất tài nhưng giỏi lươn lẹo nhằm trục lợi bản thân, được Nguỵ Hầu tin dùng, đã góp phần đẩy nước Nguỵ vào con đường diệt quốc. Trong khi đó, Công Tôn Ưởng, cũng là người giỏi thao biện, nhưng đa tài đa mưu hơn, lại vì nước mà làm, được Tần Hiếu Công tin dùng, đã đóng góp quan trọng vào con đường thống nhất Trung Hoa của Tần Thuỷ Hoàng sau này.
Nghe truyện xưa lại ngẫm chuyện nay. Tuần trước, mình bắt đầu thử nghiệm một công cụ AI mới có tên Claude Cowork. Mình nhờ nó đọc kho ghi chép trong Obsidian, hiểu nguyên lý ghi chép DORA, rồi giúp mình các công việc liên quan đến một số dự án nghiên cứu và giảng dạy hiện tại, từ sắp xếp ghi chép cho đến review, viết bản thảo đầu tiên, tạo danh mục tham khảo, thậm chí là phản biện các lập luận trong bài viết của mình.
Điểm khác biệt của Claude Cowork so với các công cụ khác như Notebook LM hay Gemini là khả năng truy cập toàn diện vào các tài liệu trong máy do bạn cấp quyền.
Không chỉ đọc một file riêng lẻ, Claude Cowork có khả năng hiểu được cấu trúc thư mục, hiểu các template, và thực hiện nhiệm vụ với những hiểu biết sâu sắc về bạn. Bạn là ai, quan tâm đến điều gì, góc nhìn của bạn ra sao, đều sẽ được phản ánh trên những sản phẩm đầu ra của Claude Cowork.
Có thể nói rằng, nếu như Google Gemini có óc thông minh phân tích với những câu trả lời sắc sảo và đúng trọng tâm, Chat GPT thông minh thực tiễn nhờ khả năng đa nhiệm và linh hoạt, thì Claude Cowork có trí thông minh nội tâm nhờ khả năng thấu cảm với người dùng và tạo ra sản phẩm mang đậm dấu ấn của họ.
Claude Cowork vẫn còn đang trong giai đoạn nghiên cứu thử nghiệm, và mình cũng đang lẫm chẫm học đi, nhưng mình cảm thấy tiềm năng to lớn của nó, và bắt đầu tự hỏi:
Liệu mình có sai không khi kết luận rằng còn lâu AI agents mới có thể giúp chúng ta hiểu chính mình? Liệu chúng ta có còn cần ghi chép nữa không, khi chỉ cần chat rồi giao việc thẳng cho AI luôn là xong?
Câu chuyện về thế cục chiến quốc đã cho mình một ẩn dụ thú vị để đặt câu hỏi này:
Nếu AI agent là tướng quốc – người thật sự làm công việc, điều phối thông tin, và đưa ra đề xuất – thì mình, người chủ thật sự, đóng vai trò gì? Mình có đang dần trở thành một quân vương bù nhìn, gật đầu với mọi đề xuất mà không thật sự hiểu vì sao mình gật, hay chìm trong vô minh, giống như Nguỵ Hầu u mê trước mộng bá chủ để rồi bị thao túng bởi gian thần?
Claude Cowork: Khi AI hiểu bạn hơn chính bạn
Claude Cowork là một AI agent của Anthropic, ra mắt vào đầu năm 2026.
Nó chạy trên máy tính cá nhân và có thể làm việc trực tiếp với các tệp, thư mục, và ứng dụng trên máy của bạn. Thay vì bạn phải hỏi từng bước, bạn giao cho nó một mục tiêu và nó tự hoàn thành quy trình: đọc files, tạo tài liệu, tìm kiếm thông tin, thậm chí kết nối với Google Drive hay Gmail.
Claude Cowork là ví dụ sống động cho một khái niệm đang trở thành một từ khoá hot mới trong mảng Gen AI, đó là context engineering. Context Engineering là nghệ thuật và kỹ thuật thiết kế, tối ưu hóa các thông tin đầu vào (input) để giúp các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiểu rõ bối cảnh và đưa ra phản hồi chính xác, liên quan nhất.
Nếu coi Prompt Engineering là việc đặt câu hỏi khéo léo, thì Context Engineering là việc xây dựng môi trường kiến thức để tạo bối cảnh thích hợp câu hỏi đó.
Tại sao Context Engineering lại quan trọng?
Các mô hình AI hoạt động dựa trên xác suất. Nếu bạn đưa ra một yêu cầu quá chung chung, AI sẽ đoán ý định của bạn. Context Engineering giúp thu hẹp không gian thiếu chắc chắn đó bằng cách cung cấp các điểm neo thông tin, giúp AI không rơi vào ảo tưởng (hallucination).
Khi mình nhờ Claude Cowork giúp tạo một ghi chép về chính nó dựa trên những gì mình brainstorm, nó không chỉ viết nội dung. Nó đọc cấu trúc hệ thống ghi chép của mình. Nó tìm thấy các ghi chép có liên quan, gắn link chúng vào bài viết mới. Nó hỏi mình muốn đặt ghi chép ở đâu trong cây thư mục trên Obsidian vault. Nó khiến mình nhận ra những điểm bất cập trong hệ thống, hoặc những hạn chế của chính nó trong khả năng hiểu bối cảnh và góc nhìn của chủ nhân, hoặc thường khi là cả hai.
Ví dụ một chiếc prompt cho Claude Cowork:
Based on what you know about my note-taking principle – which is a combination of DORA framework, Zettelkasten, PARA, and evidence-based research about how the mind and brain work, help me create a note on the topic of Claude Cowork. Ask me clarifying questions when in doubt, do not try to guess or hallucinate references for what you do.
AI Agents đang trở nên cực kỳ giỏi, đó là chuyện không cần bàn cãi. Người dùng AI làm việc bằng hai người bình thường, và cũng cảm thấy hạnh phúc hơn trong công việc, theo một nghiên cứu hồi tháng 4/2025 của National Bureau of Economic Research. Vấn đề thực sự của chúng ta là làm sao dùng nó mà không cảm thấy quyền tự chủ không bị xâm phạm.
Claude Cowork và chuyện ghi chép
Nếu bạn đang thực hành DORA, thì bạn biết rằng mỗi bước trong vòng lặp Daily note → Organize → Review → Act đều đòi hỏi một kiểu tư duy có phần khác nhau. Càng luyện tập chúng, bạn càng trở nên thuần thục.
Câu hỏi đặt ra là:
-
AI có ghi chép giúp bạn được không?
-
Có AI rồi, thì còn cần ghi chép nữa không?
